Les résultats sont incontestables mais la route est encore longue !

Il est dix heures lorsque notre avion se pose sur la piste d’atterrissage de Dadaab. Le petit avion de Kenya Airways effectue, vu les circonstances, un atterrissage en douceur. En descendant de l’avion, il apparaît clairement que le mot d’ordre du jour sera « coopération ». Nos collègues de Handicap International, d’Oxfam et de l’UNICEF, qui forment le Consortium belge 12-12 avec Caritas International et Médecins du Monde, nous attendent au pied de la passerelle. Le Ministre de la Coopération au Développement, Olivier Chastel, qui a atterri deux heures plus tôt à Nairobi sur un vol de nuit en provenance d’Amsterdam, est reçu chaleureusement par les équipes locales.

Après un briefing, inévitable mais succinct, dans le campement de l’Agence des Nations Unies pour les réfugiés, nous partons pour Dagahaley, l’un des camps de réfugiés de Dadaab. Nous assistons à l’enregistrement des nouveaux réfugiés somaliens. Aujourd’hui encore, de nouveaux réfugiés arrivent à Dadaab mais leur nombre a diminué et on en décompte environ un millier par jour. Toutefois, le nombre total de réfugiés reste hallucinant : plus de 430 000 en tout, soit deux fois la population d’une ville telle que Gand ! 

Yves Willemot

Après l’enregistrement, ils sont soumis à un examen médical par une équipe locale de Médecins sans Frontières. La crainte des maladies et d’une propagation d’une épidémie dans les camps est grande, surtout depuis la découverte de plusieurs cas de choléra quelques jours plus tôt. La coopération entre les travailleurs humanitaires est chaleureuse et a été appréciée à sa juste valeur par le ministre. Ce sera le mot clé lors du débriefing, à la fin de notre visite.

 Dadaab

Lorsque le contrôle médical est terminé, les réfugiés font la queue pour recevoir leur première ration de nourriture du Programme alimentaire mondial. Chaque mois, quelque 9 millions de dollars sont nécessaires pour financer la distribution alimentaire ! Rapidement dans le processus d’accueil, Handicap International prend en charge les réfugiés vulnérables ou handicapés. L’organisation leur assure un accompagnement spécial. Le Ministre Chastel écoute avec attention et admiration les explications données par le responsable local de Handicap International.

 Erik Todts

Nous reprenons ensuite la route pour un autre camp de réfugiés où l’organisation non gouvernementale Care a mis sur pied un programme d’éducation avec le soutien de l’UNICEF. Des enfants somaliens y reçoivent une éducation adaptée dans des écoles d’urgence et des tentes-écoles. Les enfants y apprennent des règles de vie telle qu’une bonne hygiène et y reçoivent des soins médicaux et une aide alimentaire supplémentaires. Le nombre d’écoles reste toutefois limité : 90 écoles pour 200 000 enfants estimés en âge de scolarité.  Les cours sont donnés par des Somaliens, eux-mêmes réfugiés. Le but est d’augmenter graduellement la capacité des écoles afin que tous les enfants puissent avoir un accès à l’éducation. Pour beaucoup d’enfants somaliens, il s’agit d’une chance unique. Dans leur pays, seule une minorité d’enfants peut aller à l’école. Mais même les adultes, et plus particulièrement les femmes, apprennent ici à lire et à écrire.

 12-12

La dernière étape de notre mission sur le terrain nous mène vers un troisième camp. L’après-midi est déjà bien avancé mais la température avoisine toujours les 30 degrés. Pendant de longs kilomètres nous longeons les tentes des réfugiés. Les équipes locales du Haut Commissariat aux Réfugiés et d’Oxfam nous parlent des programmes mis en place pour amener de l’eau et des latrines dans les camps. Certains d’entre nous vérifient par eux-mêmes et entrent dans une latrine pour se soulager. Le Ministre Chastel en profite pour se promener dans le camp.

 Chastel

Il est impressionnant de constater que les gens sont joyeux et sympathiques. Certains d’entre eux vivent ici depuis plusieurs mois. D’autres ont été récemment recueillis dans ce camp après avoir initialement vécu dans la périphérie. Avec le ministre, nous nous faisons la réflexion que ces gens vont devoir y rester encore un bon bout de temps. Ce n’est pas vraiment une perspective joyeuse. Certains Somaliens ont retroussé leurs manches et démarré un petit commerce. Nous voyons une femme qui tente de vendre quelques pommes de terre sur une petite table. Nous passons un point d’eau mis en place par Oxfam. Des enfants rient et jouent. Un peu plus loin nous apercevons une grande tente de l’UNICEF où l’école se donne le matin et où, par après, les enfants peuvent jouer. Le camp ressemble à une ville nouvelle. Les installations s’étendent au fur et à mesure que des fonds arrivent. Dans quelques jours, une équipe supplémentaire de Médecins du Monde arrivera à Dadaab.

 UNICEF

Les camps de réfugiés de Dadaab ne sont que l’une des conséquences de la sécheresse et de la famine qui sévissent dans le Corne de l’Afrique. Les plus grands besoins se situent en Somalie, d’où proviennent la plupart des réfugiés. C’est pourquoi les organisations membres du Consortium 12-12 investissent plus de 2/3 des fonds récoltés en Somalie. Elles y travaillent souvent dans des circonstances difficiles et avec un haut niveau d’insécurité. Le travail se fait souvent de façon discrète, comme c’est le cas pour Caritas. En aucun cas les opérations et le personnel humanitaire ne devraient être mis en danger. 

L’assistance est également accrue en Éthiopie, à Djibouti, en Erythrée et dans d’autres parties du Kenya. Pourtant, l’avenir à court terme ne présage rien de bon. La famine s’étendra probablement jusqu’en décembre 2011. De plus, tout le monde craint les épidémies qui pourraient se déclencher lors de l’apparition des premières pluies.

 OChastel

Comment peut-on éviter une telle catastrophe dans le futur ? C’est la question que tout le monde se pose. La réponse se trouve dans un environnement politique stable, sécurisé et économiquement favorable en Somalie. À ce moment là seulement, il sera peut-être possible de limiter l’impact d’une longue période de sécheresse.  Mais il est clair que cette solution ne sera pas facilement réalisable. Et il est tout aussi évident que la communauté internationale devra y consacrer plus d’attention et d’efforts dans les mois et les années à venir. Voilà le message que le Ministre Chastel et la dizaine de journalistes qui l’accompagnent ramèneront assurément à Bruxelles.

Mais en attendant, il est primordial d’augmenter les secours humanitaires dans la région et d’aider les réfugiés, les déplacés et la population nécessiteuse à survivre et à se créer une vie.

Yves et Erik – 12 septembre 2011

Représentants du Consortium 12-12 en mission à Dadaab, Est du Kenya

 

Humanité et dignité grâce à un travail de qualité

J’avais deux craintes par rapport à notre courte visite aux camps de Dadaab : qu’elle ne passe trop vite à côté de l’essentiel et que la misère criante ne soit l’image dominante.

J’ai eu doublement tort.

Sur le chemin du retour, un photographe qui faisait partie de la mission, parcoure ses prises de vue. Nous constatons ensemble la dignité humaine qui caractérise la totalité de ses images, malgré le contexte de détresse et les conditions dans lesquels ces enfants, femmes et hommes sont amenés à survivre.

Ces images reflètent ce que nous avons réellement observé : le dispositif de secours, mis en place par deux dizaines d’organisations humanitaires, est suffisamment effectif pour rendre à plusieurs dizaines de milliers de réfugiés de la faim (sur un total de plus de 400.000 réfugiés) une partie de leur humanité et de leur dignité.

L’enchainement des visites nous offre l’opportunité de voir comment les différents opérateurs travaillent bien et travaillent ensemble dans les différents domaines d’intervention : nourriture, eau, sanitaire et hygiène, le médical, la protection et les personnes vulnérables, l’enseignement,… Nous sommes frappés par l’entente et la bonne coopération entre les organisations humanitaires (Nations Unies et  ONG).

Les logiques de coordination sur le terrain des secours et dans la communication en Belgique sont évidemment différentes, mais je ne peux que regretter les difficultés à se fédérer tous derrière un seul appel en Belgique.

La visite nous donne une bonne idée d’une partie de l’aide qui est développée dans le cadre de la crise dans la Corne de l’Afrique. Une partie, car la réalité à l’intérieur de la Somalie est différente de celle des camps de Dadaab au Kenya qui accueille celles et ceux qui ont choisi l’exil.

L’exil, plus que la fuite. Ce sera ma seule pensée noire suite à cette visite : les perspectives d’avenir pour les survivants de Dadaab ne sont pas roses, aussi longtemps qu’un retour dans leur pays d’origine ne soit compromis. L’urgence et le provisoire risquent de durer longtemps.

Erik Todts

Resultaten worden geboekt, maar de weg is nog lang!

Het is al tien uur als we landen op de airstrip van Daadab. Het kleine vliegtuigje van Kenia Airways maakt een – alle omstandigheden in acht genomen –  zachte landing. Bij het verlaten van het vliegtuigje wordt duidelijk dat ‘samenwerking’ het woord van de dag zal worden. Collega’s van Handicap International, Oxfam en UNICEF – die in België samen met Caritas International en Dokters van de Wereld het Belgisch noodhulpconsortium 12-12 vormen – staan ons samen aan het vliegtuig op te wachten. Minister van ontwikkelingssamenwerking Chastel die pas twee uur eerder in Nairobi is geland met een nachtvlucht uit Amsterdam, wordt door de lokale ploegen warm onthaald.

Na de onvermijdelijke, maar korte briefing in de compound van de Vluchtelingenorganisatie van de VN, trekken we naar Dagahaley, een van de vluchtelingenkampen van Dadaab. We zijn er getuige van hoe nieuw aangekomen Somalische vluchtelingen geregistreerd worden.  Ook vandaag nog komen nieuwe vluchtelingen aan in Dadaab, maar hun aantal is sterk verminderd, tot een dzuiendtal per dag. Het totaal aantal vluchtelingen is echter hallucinant: meer dan 430.000, tweemaal zoveel als de volledige bevolking van de stad Gent! 

Na hun registratie krijgen de mensen een medisch onderzoek door een lokale ploeg van Artsen zonder Grenzen.  De angst voor ziektes en het ontstaan van epidemieën in de kampen in groot, zeker nu er enkele dagen geleden enkele gevallen van cholera werden ontdekt. De samenwerking tussen alle humanitaire actoren is hartverwarmend en wordt door de minister naar waarde geschat. Het wordt een sleutelwoord bij debriefing aan het einde van het bezoek.

Na de medische controle, schuiven de vluchtelingen aan voor een eerste voedselrantsoen van het Wereldvoedselprogramma. Elke maand is er nood aan 9miljoen dollar om de voedselbedelingen te financieren! Handicap International vangt in een vroeg stadium van de ontvangst  de kwetsbare vluchtelingen of  mensen op met een handicap. De organisatie zorgt voor een speciale begeleiding voor hen. Minister Chastel luistert met belangstelling en bewondering naar de uitleg van de plaatselijke verantwoordelijke van Handicap International.

Nadien rijden we door naar een ander vluchtelingenkamp waar de niet-gouvernementele ontwikkelingsorganisatie Care met de steun van UNICEF een onderwijsprogramma heeft opgezet.  Somalische kinderen krijgen er aangepast onderwijs in noodscholen en onderwijstenten. Kinderen leren er levensvaardigheden aan, zoals een goede hygiëne, en tegelijk krijgen ze extra medische zorgen en voedselbijstand. Het aantal scholen blijft beperkt: 90 scholen voor de naar schatting 200.000 kinderen. De lessen worden gegeven door Somalis die zelf gevlucht zijn. Het is de bedoeling om de capaciteit voor het onderwijs stelselmatig op te drijven om allé kinderen een kans op onderwijs te geven. Voor vele Somalische kinderen is dit een unieke kans: in eigen land kon maar een beperkt aantal kinderen naar school. Maar ook volwassen, in het bijzonder vrouwen, leren hier voor het eerst lezen en schrijven.

De laatste halte in onze terreinmissie brengt ons naar een derde kamp. Het is inmiddels al laat in de namiddag, maar de zon zorgt nog steeds voor een dikke 30 graden. Kilometers lang rijden we voorbij lange rijen van vluchtelingententen.  De lokale ploegen van het Hoog Commissariaat voor de Vluchtelingen en Oxfam informeren ons over de programma’s die opgezet worden om water en latrines naar de mensen te brengen. Enkelen onder ons nemen de proef op de som en duiken een latrine in om hun behoefte te doen.  Minister Chastel krijgt de tijd om een stukje door het kamp te wandelen.

De mensen zijn opvallend opgewekt en vriendelijk. Sommigen onder hen leven hier al meerdere maanden. Anderen werden pas recent in dit kamp ondergebracht, nadat ze eerst aan de periferie hadden gezeten.  Samen met de minister bedenken we dat de mensen hier wellicht voor langere termijn zullen moeten zien te overleven. Geen prettig perspectief. Sommige Somalis hebben de handen uit de mouwen gestoken en zijn een handeltje begonnen. We zien hoe een vrouw op een tafeltje enkele schamele aardappelen te koop aanbiedt. We wandelen voorbij een waterpunt dat Oxfam opgezet heeft. Kinderen lachen en spelen. Even later zien we een grote tent van UNICEF waar ’s morgens school wordt gegeven en nadien kinderen de kans krijgen om te spelen. Het kamp lijkt zich te ontwikkelen als een nieuwe stad. De voorzieningen worden stelselmatig uitgebouwd naarmate meer fondsen beschikbaar worden. Binnen enkele dagen brengt Dokters van Wereld een extra team van hulpverleners naar Dadaab.

De vluchtelingenkampen van Dadaab zijn maar een van de concrete illustraties van het antwoord op de effecten van de droogte en de honger in de Hoorn van Afrika. De ergste noden zijn in Somalië, waar ook de meeste vluchtelingen vandaan komen. Daarom investeren de lidorganisaties van 12 12 meer dan 2/3 van de ingezamelde fondsen in Somalië. Ze werken er in vaak moeilijke omstandigheden met een grote graad van onveiligheid. Het werk gebeurt vaak op een discrete wijze, zo ook door Caritas. In geen geval mogen de operaties en de hulpverleners in gevaar worden gebracht. 

Ook in Ethiopië, Dijbouti, Eritrea en andere delen van Kenia wordt de hulpverlening opgedreven. Toch voorspelt de toekomst op korte termijn weinig goeds. Verwacht wordt dat de hongersnood zich verder gaat uitbreiden tot december 2011. Iedereen vreest bovendien voor de epidemieën die de kop kunnen opsteken eens de eerste regens vallen.

Hoe kunnen we een dergelijke catastrofe in de toekomst voorkomen? De vraag doorkruist eenieders brein. Het antwoord ligt in een stabiele politieke omgeving, veiligheid en economisch perspectief in Somalië. Allen dan zullen we de impact van een zware droogteperiode kunnen beperken.  Dat dit niet gemakkelijk gerealiseerd zal worden, is duidelijk. Maar even duidelijk is dat daar in de komende maanden en jaren de internationale gemeenschap daar de extra aandacht en inspanningen zal moeten aan besteden. Het is een boodschap die minister Chastel en de tiental journalisten die hem vergezellen ongetwijfeld mee naar Brussel nemen.

Maar ondertussen wacht de dringende noodzaak om de humanitaire hulpverlening in de regio op te drijven en de vluchtelingen, ontheemden en hulpbehoevende bevolking in de regio te helpen te overleven en een leven uit te bouwen.

Yves en Erik – 12 september 2011

Vertegenwoordigers van 12 12 op missie in Dadaab, Oost-Kenia

In Nairobi

Via Amsterdam vlogen we vandaag naar Nairobi, een vlucht van dik 7 uur. Tijd zat om de laatste briefing notes over de toestand in de Hoorn van Afrika door te nemen. Elke keer opnieuwe grijpen de cijfers van het aantal mensen die door de hongersnood getroffen zijn je naar de keel.

foto – op de luchthaven van Schiphol in Amsterdam hadden Erik en ikzelf al tijd om de laatste informatie te bespreken.

Hier in Nairobi is er nauwelijks iets van de crisis in het noorden en het westen van het land te merken. Het blijft schrijnend om te zien hoe ongelijk de levensomstandigheden van mensen zijn. Terwijl sommige mensen aan de luchthaven van Nairobi op zoek naar een de beste touroperator om een safari te gaan maken, zitten een duizendtal km verderop mensen in de meest schrijnende ellende opeengepakt in vluchtelingenkampen. Ik troost mij met het gedacht dat een grote solidariteit op gang is gekomen en de mensen nu echt wel geholpen worden. De realisaties van de voorbije dagen spreken boekdelen: het aantal waterputten dat geinstalleerd werd, het aantal zwaar ondervoede kinderen dat opgevangen werd, …. Dankzij de solidariteit, met name met de fondsen die mensen in België aan 12 12 hebben gegeven, worden mensen in de vluchtelingenkampen zoals in Dadaab goed geholpen. Maar dat de hulpverlening er nog een hele tijd nodig zal zijn, dat is nu al duidelijk.

Morgen opnieuw vroeg op: 5uur wordt een gewoonte… Op naar het regionale vliegveld voor een binnenlandse vlucht van een uurtje naar de landenstrip in de buurt van het Dadaab vluchtenkamp.

Yves

Zaterdagavond, benefiet Bonheiden

Omdat het morgen vroeg dag zal zijn, ben ik niet te lang in Bonheiden gebleven vanavond. Daar ging een Benefiet voor 12-12 door en, zoals half februari 2010 bij een gelijksoortige actie voor Haïti, ben ik activisten, muzikanten en publiek gaan groeten en danken.

Om 21 u 30′ maakten de organisatoren een tussenstand op van de mobilisatie van Bonheiden en rond het benefiet in het bijzonder : al meer dan 26.000 euro. Bijna vijfhonderd T-shirts verkocht !

Acties als deze, onder impuls van een trouwe ploeg van 12-12-sympathisanten, steken een hart onder de riem.

Erik Todts

klaar voor blitz bezoek in Oost-Afrika

Het wordt een korte nacht. Morgen moet ik om 5u al uit de veren. Ik vertrek samen met Erik Totdts, de voorzitter van 12 12, naar Kenia voor een blitz bezoek aan de vluchtelingenkampen in het noorden van Kenia. We werden uitgenodigd door de federale minister voor ontwikkelingssamenwerking Chastel om samen met enkele journalisten de situatie in het vluchtelingenkamp van Dadaab te gaan bekijken. Tienduizenden  vluchtelingen uit Somalië leven er samengepakt. Ze zijn de ergste droogte en de hongersnood in hun land ontvlucht. Onder andere in Dadaab zetten de noodhulporganisaties verenigd in 12 12 (Caritas, Dokters van de Wereld, Handicap International, Oxfam en UNICEF) grote hulpprogramma’s op om de mensen en kinderen medische zorgen, voedsel, water en onderwijs te geven.

Ons bezoek wordt een unieke kans om met eigen ogen te zien hoe onze hulpprogramma’s lopen, waar de uitdagingen voor de komende weken liggen en hoe het geld en de giften van de mensen in België gebruikt worden.

Het blijft ireel: deze middag nog de kinderen naar de voetbal gebracht, nu in de tuin in een aangename zomerzonnetje dit bericht neerschrijven en morgen terechtkomen in de ergste humanitaire catastrofe die de wereld in de laatste 20 jaar gekend heeft en die 14 miljoen mensen treft. De wereld lijkt bij momenten toch zo onrechtvaardig!

Yves Willemot – algemeen directeur van UNICEF België – lid van het Belgisch noodhulpconsortium 12 12

12-12 starts blogging!

Naar aanleiding van een korte missie naar het grootste kamp voor opvang van hongervluchtelingen (voornamelijk uit Somalië) in Oost-Afrika, in Dadaab in Kenya, hernemen wij een 12-12-blog die Matthieu en Béa in september 2010 vanuit het overstroomde Pakistan hebben opgestart.

Deze keer zijn de bloggers van dienst:

  • Erik Todts, voorzitter van het Consortium 12-12
  • Yves Willemot, algemeen directeur van UNICEF België en bestuurder van het Consortium 12-12

 

A l’occasion d’un courte mission vers le plus grand camp d’accueil de réfugiés de la faim (surtout en provenance de la Somalie) dans la Corne de l’Afrique, à Dadaab au Kénya, nous reprenons un blog 12-12, lancé par Matthieu et Béa en septembre 2010 à partir du Pakistan inondé.

Nos bloggueurs sont :

  • Erik Todts, président du Consortium 12-12
  • Yves Willemot, directeur général d’UNICEF België et administrateur du Consortium 12-12.